Lễ Giỗ Tổ Nghề Sân Khấu 2026: Từ Sân Khấu Hoành Tráng Đến Những Người Đứng Sau Cánh Gà

Lễ Giỗ Tổ Nghề Sân Khấu 2026: Từ Sân Khấu Đến Những Người Đứng Sau

Một chương trình có thể chỉ diễn ra trong vài giờ, nhưng để vài giờ ấy diễn ra trọn vẹn, có những người đã bắt đầu công việc từ rất lâu trước khi khán giả xuất hiện.

Khi ánh đèn sân khấu bật lên, người ta thường nhìn về phía nghệ sĩ, sân khấu và những gì đang diễn ra trước mắt. Ít ai nghĩ đến những người đang đứng trong cánh gà, ở bàn điều khiển, phía sau màn hình LED hay giữa một hệ thống dây cáp đã được chuẩn bị từ trước đó. Họ không xuất hiện trong chương trình, nhưng lại là những người góp phần để chương trình có thể bắt đầu đúng giờ và tiếp tục cho đến khi ánh đèn cuối cùng tắt xuống.

Có lẽ cũng vì vậy mà ngày Giỗ Tổ nghề sân khấu không chỉ thuộc về những người đứng trên sân khấu. Đó là một ngày để những người làm nghề, dù ở vị trí nào, cùng nhớ về những thế hệ đã đi trước và về công việc mà mình đang tiếp nối.

Ngày 12/8 âm lịch hằng năm được lấy làm Ngày Sân khấu Việt Nam theo Quyết định số 13/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 04/01/2011. Năm 2026, ngày này rơi vào 22/9 dương lịch.

Một ngày để nhớ về nơi nghề bắt đầu

Sân khấu Việt Nam chưa bao giờ chỉ có một hình hài. Có chèo, có tuồng, hát bội, cải lương, kịch nói, múa rối, xiếc và rất nhiều loại hình biểu diễn đã đi qua nhiều thế hệ. Mỗi loại hình có một cách kể chuyện, một ngôn ngữ riêng, nhưng phía sau tất cả đều là một nghề được truyền từ người này sang người khác.

Chính vì vậy khi nói về ngày Giỗ Tổ, câu chuyện không chỉ nằm ở một vị Tổ hay một truyền thuyết cụ thể. Đó còn là câu chuyện về nguồn cội của một nghề — một nghề mà để tồn tại đến hôm nay đã cần rất nhiều người học, người làm và người truyền lại những gì mình biết.

Nguồn gốc của Tổ nghề sân khấu cũng không chỉ có một cách lý giải. Trong đời sống của người làm nghề, nhiều câu chuyện đã được lưu truyền qua thời gian và có sự khác nhau giữa từng vùng, từng loại hình sân khấu.

Một trong những nhân vật thường được nhắc đến là Huyền nữ Phạm Thị Trân, người gắn với nghệ thuật chèo và vùng Hoa Lư xưa, nay thuộc Ninh Bình. Bà được nhiều tài liệu và người làm chèo nhắc đến như một trong những vị Tổ của nghệ thuật chèo, từ đó gắn với câu chuyện về Tổ nghề sân khấu.

Với văn hóa nghệ thuật Nam Bộ, người trong giới nghệ thuật lại quen thuộc với hình tượng Tam Vị Thánh Tổ. Theo cách gọi được lưu truyền trong giới sân khấu, ba vị gồm Tiên Sư, Tổ Sư và Thánh Sư, gắn với những vai trò khác nhau trong việc khai sáng, tiếp nối và lưu truyền nghề. Vì thế, “Tổ nghiệp” trong sân khấu cũng không nhất thiết chỉ được hiểu là một cái tên duy nhất. Mỗi loại hình lại có những người được nhắc đến như những người có công đặt nền móng và truyền lại nghề cho các thế hệ sau.

Đáng chú ý hơn, quan niệm về Tổ nghiệp còn cho thấy sân khấu từ lâu đã được nhìn nhận như một công việc của nhiều nghề cùng góp sức. Một tư liệu về Tam Vị Thánh Tổ nhắc đến “Thập nhị Công Nghệ” — những ngành nghề cùng tham gia để hoàn thiện một tác phẩm sân khấu, từ may mặc, da giày, hội họa, điêu khắc, thiết kế cho đến âm thanh, ánh sáng.

Nếu nhìn từ sân khấu hôm nay, cách gọi ấy nghe vẫn rất gần gũi. Một bộ phục trang cần người may, một bối cảnh cần người dựng, một tiết mục cần âm thanh và ánh sáng, một chương trình cần cả hệ thống thiết bị phía sau. Có những công việc được nhìn thấy, cũng có những công việc chỉ được nhận ra khi chúng thiếu đi. Sân khấu chưa bao giờ chỉ là câu chuyện của người đứng dưới ánh đèn.

Trong hậu trường những gánh hát xưa, bàn thờ Tổ thường được đặt gần khu vực cánh gà, ngay nơi nghệ sĩ chuẩn bị bước ra sân khấu. Có một khoảng cách rất ngắn giữa nơi người nghệ sĩ cúi đầu trước bàn thờ và nơi họ bước ra dưới ánh đèn, nhưng đó cũng là một khoảng dừng để nhớ rằng trước mình đã có những người đi qua con đường này.

Sau ánh đèn là một nghề vẫn tiếp tục

Trước khi sân khấu sáng đèn, đã có rất nhiều người đến từ trước.

Có người đến từ buổi sáng để dựng sân khấu. Có người bắt đầu công việc từ lúc địa điểm còn trống, khi phía dưới chưa có một hàng ghế nào và trên sân khấu cũng chưa có gì ngoài những kiện thiết bị được đưa xuống từ xe.

Sân khấu được dựng lên từng phần. Khung, giàn, đèn, loa, màn hình LED, dây tín hiệu, nguồn điện… mỗi thứ đều phải được đặt đúng vị trí và kiểm tra trước khi chương trình bắt đầu. Người phụ trách âm thanh chạy từng đường tín hiệu. Người vận hành ánh sáng kiểm tra thiết bị và lập trình các cảnh. Đội LED kiểm tra màn hình. Những người phụ trách điện và kỹ thuật theo dõi hệ thống để chắc chắn mọi thứ có thể vận hành ổn định khi chương trình bước vào giờ diễn.

Không phải công việc nào cũng cần đến hàng chục người. Nhưng gần như công việc nào cũng cần đúng người, đúng thời điểm.

Khi chương trình bắt đầu, những người phía sau vẫn không có nhiều thời gian để ngồi yên. Ánh sáng thay đổi theo từng cảnh. Âm thanh phải theo sát từng tiết mục. Nội dung trên màn hình chuyển theo kịch bản. Người ở cánh gà theo dõi từng tín hiệu để phối hợp với nghệ sĩ và ekip trên sân khấu.

Có những sự cố khán giả không bao giờ biết đến.

Một chiếc micro gặp vấn đề và được đổi trong vài giây. Một thiết bị cần xử lý ngay trong lúc chương trình đang diễn ra. Một tín hiệu không như dự kiến nhưng được kiểm tra và khắc phục trước khi nó trở thành điều mà cả khán phòng nhận ra.

Đó cũng là một phần rất đặc biệt của công việc phía sau sân khấu: làm tốt đến mức khán giả không cần biết mình vừa xử lý một vấn đề.

Rồi chương trình kết thúc.

Khán giả ra về, sân khấu tắt đèn, những gì còn lại trong mắt họ có thể chỉ là một đêm diễn đã hoàn thành. Nhưng với đội kỹ thuật, ngày làm việc vẫn chưa kết thúc. Thiết bị được tháo xuống, dây được thu lại, sân khấu được dọn, từng món đồ được kiểm tra và đóng gói trước khi lên xe.

Có những đêm, công việc cuối cùng chỉ xong khi trời đã gần sáng.

Vì vậy, vài giờ mà khán giả nhìn thấy trên sân khấu thường chỉ là phần cuối cùng của một ngày làm việc dài hơn rất nhiều.

Lễ Giỗ Tổ Nghề Sân Khấu 2026 tại ProAVL

Với những người làm công việc phía sau sân khấu, Giỗ Tổ có một ý nghĩa rất riêng. Giữa những lịch dựng nối tiếp nhau, những chuyến xe chở thiết bị và những chương trình phải hoàn thành đúng giờ, đây là một trong số ít những dịp để mọi người tạm dừng lại và nhìn về chính công việc mình đang làm.

Tại ProAVL, lễ Giỗ Tổ nghề sân khấu năm 2026 được tổ chức vào ngày 12/8 âm lịch, cũng là dịp để những người đang làm việc với sân khấu, âm thanh, ánh sáng và thiết bị sự kiện cùng dành thời gian nhớ về nghề và những người đã đi trước.

Bởi ở phía sau một chương trình luôn có rất nhiều công việc mà khán giả không nhìn thấy. Từ lúc chuẩn bị thiết bị, dựng sân khấu, lắp đặt âm thanh, ánh sáng, màn hình LED cho đến lúc kiểm tra, vận hành và tháo dỡ sau chương trình, mỗi công đoạn đều góp vào vài giờ mà người xem có mặt trong khán phòng.

Và cũng giống như rất nhiều người đang làm việc trong ngành này, sau ngày Giỗ Tổ, những công việc ấy lại tiếp tục.

Một sân khấu mới được dựng lên. Một chuyến xe lại chở thiết bị đến địa điểm khác. Một chương trình khác bắt đầu chuẩn bị. Những người đứng sau ánh đèn lại có mặt từ rất sớm, rồi rời đi khi khán giả đã về hết.

Khi ánh đèn bật lên, phía sau vẫn còn rất nhiều người

Có một điều khá đặc biệt ở những người làm sân khấu và sự kiện: phần việc của họ thường bắt đầu trước khi chương trình có khán giả và kết thúc sau khi khán giả đã ra về.

Họ quen với những buổi dựng từ sáng sớm, những lần chạy thử kéo dài, những đêm chương trình kết thúc muộn hơn dự kiến. Quen với việc vừa ăn vội một hộp cơm vừa theo dõi tiến độ, quen với những chuyến xe chở thiết bị đi qua nhiều địa điểm trong một ngày, và cũng quen với chuyện đứng ở một góc rất khuất nhưng vẫn phải biết trên sân khấu đang diễn ra điều gì.

Những công việc ấy hiếm khi trở thành điều khán giả nhớ nhất sau một chương trình. Người ta nhớ ca sĩ đã hát bài gì, tiết mục nào hay, sân khấu hôm đó đẹp ra sao. Ít ai nhớ ai là người đã đứng phía sau bàn điều khiển ánh sáng, ai đã kiểm tra từng chiếc micro, ai kéo những đường cáp đầu tiên, hay ai ở lại đến gần sáng để thu dọn toàn bộ hệ thống.

Nhưng với người làm nghề, những điều đó lại là một phần rất thật của công việc.

Là những lần chạy chương trình đến khuya. Là một sự cố được xử lý trong vài giây. Là những buổi dựng giữa trời nắng hoặc trời mưa. Là những người đồng nghiệp cùng nhau khiêng thiết bị, kiểm tra từng đầu dây, đứng canh sân khấu khi mọi người đã về gần hết.

Và cũng là những người đi trước. Những người đã làm sân khấu từ khi nhiều công nghệ hiện nay còn chưa xuất hiện. Những người đã truyền lại kinh nghiệm, cách làm nghề và cả sự nghiêm túc với công việc cho những thế hệ sau.

Có thể khán giả chỉ nhìn thấy ánh đèn khi nó bật lên. Nhưng với những người đứng phía sau, ánh đèn ấy là kết quả của cả một quá trình.

Lời Cảm Ơn Từ Đội Ngũ ProAVL

Nhân ngày Giỗ Tổ nghề sân khấu, ProAVL thành kính tri ân Tổ nghề và những thế hệ đã đi trước — những người đã gìn giữ, truyền lại và tiếp nối nghề qua nhiều năm tháng, để hôm nay vẫn có những sân khấu được dựng lên, những ánh đèn được bật sáng và những người trẻ tiếp tục tìm thấy niềm vui trong công việc này.

ProAVL cũng xin gửi lời cảm ơn đến quý khách hàng, quý đối tác đã tin tưởng và đồng hành qua từng chương trình. Mỗi lần cùng nhau chuẩn bị một sân khấu, mỗi lần gặp nhau ở một địa điểm mới đều là một phần trong hành trình mà ProAVL có cơ hội được làm nghề, được học hỏi và được góp sức vào những khoảnh khắc đáng nhớ của mỗi sự kiện.

Và trên hành trình ấy, không thể thiếu những anh chị em đã và đang làm việc tại ProAVL. Cảm ơn những ngày bắt đầu từ rất sớm, những buổi làm việc kéo dài đến khuya, những chuyến xe chở thiết bị đi qua nhiều nơi, những lần cùng nhau dựng sân khấu và cả những lúc phải nhanh chóng xử lý một sự cố. Dù ở vị trí nào, mỗi người đều đã để lại một phần công sức và một phần tuổi trẻ của mình trong hành trình ProAVL hôm nay.

Ngày Giỗ Tổ cũng là dịp để ProAVL nhớ rằng phía sau mỗi sân khấu luôn có rất nhiều con người. Có người đứng dưới ánh đèn, có người ở cánh gà, có người làm việc khi khán giả chưa đến và cũng có người chỉ rời đi khi sân khấu đã tắt. Tất cả đều là những người đang góp phần để nghề được tiếp tục.

ProAVL – Giải pháp thiết bị sự kiện chuyên nghiệp tại TPHCM

[NHẬN TƯ VẤN BÁO GIÁ TRỌN GÓI NGAY]

Trụ sở TP. HCM: 184/20A Lê Đình Cẩn, Khu phố 6, Phường Tân Tạo, Thành phố Hồ Chí Minh

Xem thêm mạng lưới chi nhánh ProAVL gần nơi bạn nhất